Kışlık Sos: Lutenitsa

Kış hazırlıklarından bahsetmek için çok geç kaldığımın farkındayım; zaten kış geldi :) Ama yine de bu nefis sosu sizlerle paylaşmak istiyorum. Balkan mutfağına ait bu sosu daha önce ne yapmışlığım ne de yemişliğim vardı. Ama tarifi sevgili Eylem'in sitesinde gördüğümde mutlaka yapmalıyım dedim. Bunun iki sebebi var, biri bu sene kış hazırlıklarına merak sarmış olmam, ikincisi ise kahvaltıyı çok sevmem. İçindeki malzeme zenginliği ile uğraştırıcı ama lezzetli bir iştah açıcı oldu. Bu sosun kahvaltı dışında başta makarna olmak üzere çeşitli yemeklerde kullanılabilecek çok yönlü bir sos olduğunu düşünüyorum.

Yalnız deneyecek olanlara tavsiyem ya bazı hazırlıklarınızı (közleme gibi) bir gün önceden yapın ya da yanınızda size yardımcı olacak birini bulundurun. Zira ben işten geldiğim bir akşam hepsini bir anda yaptım ve gece 2'de işim bittiğinde yorgunluktan perişan olmuştum :)

Ben Eylem'in verdiği ölçülerle yaptım ve 5 küçük, 4 büyük olmak üzere toplam 9 kavanoz çıktı, siz isteğe göre ölçüleri artırıp azaltabilirsiniz. Bu güzel tarifi için arkadaşıma teşekkür ediyorum.

Malzemeler:

• 2 kilo domates (ben daha az su içerdiği için armut domates kullandım)
• 1,5 kilo salçalık kırmızı biber
• 1 kilo patlıcan
• Yarım kilo havuç (sostaki tatlımsılığı istemiyorsanız daha az olabilir)
• Yarım baş sarımsak (ben sarımsak sevdiğimiz için 1 baş kullandım)
• Yarım su bardağından az zeytinyağı
• Yarım çay bardağı sirke (kesinlikle kokusu kalmıyor)
• Turşu tuzu
• İstenirse acı biber
• Karabiber, kimyon, kekik (tarifte baharat yoktu ama ben ekledim)

Yapılışı:

• Biberleri ve patlıcanları ocakta ya da fırında közleyin. (benim tercihim ocaktan yana)
• Közlenen sebzeleri temizleyip doğrayın.
• Domatesin kabuklarını soyup doğrayın, tencereye alın. (Ben domatesin kabuklarına + şeklinde çizik atıp önce kaynar suya atıp kısa süre bekletip daha sonra da soğuk suya atıyorum çok kolay soyuluyor.)
• Domateslerin üzerine rendelediğiniz havuçları ekleyin ve pişmeye bırakın.
• Biraz piştikren sonra üzerine patlıcan ve biberleri, sarıksakları ekleyin, domatesler suyunu çekne kadar pişirin. (Dibine tutmaması için ara sıra karıştırmayı unutmayın.)
• Domatesler suyunu çekince karışımı blendırdan geçirin, içine zeytinyağı, tuz ve sirkeyi de ekleyin, suyunu çekene kadar pişirin.
• Sıcakken kavanozlara doldurup ağzını kapatın ve ters çevirerek bir gece bu şekilde bekletin.

Kışlık Domates Sosu

 

Bu yıl mutfak işlerinde kendimi aştım :) Sanırım bunda blogumun katkısı çok... Bu yıl ilk reçelimi, ilk turşumu, ilk şurubumu yaptıktan sonra şimdi sıra kış hazırlıklarında...

 

Yemeklerde salça tadını ağır bulduğum için çoğunlukla domates kullanmayı tercih ediyorum. Her şeyi mevsiminde tüketmeye çalışınca kışın kullanılacak domatesleri yazdan hazırlamak gerekiyor. Tabi geniş bir dondurucunuz varsa bol bol domates alıp dondurmak en pratik çözüm. Benim böyle bir şansım olmadığı için domatesleri sos olarak saklamayı tercih ettim. Her ne kadar bu yıl domates fiyatları pahalı olsa da, sosun hazırlığı emek istese de içinde ne olduğunu bildiğim, katkısız bir sos olduğu için içim rahat. Güzel domateslerin zamanı geçmeden belki siz de denemek istersiniz....

 

 

Malzemeler:

• Domates (ben 4 kg kullandım, bu ufak kavanozlarla 8 adet oldu)
• Tuz

Yapılışı:

• Domatesleri yıkayın, iri parçalara ayırın ve kabuklarıyla birlikte robotta püre haline getirin. (isteyen kabuğunu soyabilir ya da rendelemeyi de tercih edebilir ama hem daha uğraştırıcı hem de vitamini kabuğunda :)
• Domates püresini geniş bir tencereye alın, tuzunu ekleyin ve kaynamaya bırakın.
• Domatesleri robottan geçirince rendeye oranla daha sulu oluyor, ben koyu bir sos istediğim için kısık ateşte 1,5 saat kaynattım.
• İstediğiniz yoğunluğa gelince kavanozları hazırlayın.
• Bir yandan sos kaynamaya devam ederken bir yandan kavanoza doldurun hemen sıcakken kapağını kapatın ve ters çevirerek koyun, sos bitene kadar bu işlemi tekrarlayın.
• Sos kavanozlarını yerinden oynatmadan 1 gece beklettikten sonra -eğer kapaklarda sızma filan yoksa- serin bir yere kaldırın. Bu şekilde 1 yıl hatta daha fazla saklayabilirsiniz, ama kavanozu açtıktan sonra dolapta saklayın ve kısa zamanda tüketmeye çalışın. Bu yüzden küçük kavanozlara koymakta fayda var.

Not:

• Kaynama süresini sosu ne kadar koyu ya da sıvı tercih edeceğinize göre ayarlayabilirsiniz.
• Etrafa sıçramaması için ateşi kısıkta tutmakta ve ara sıra karıştırarak dibine tutmasına engel olmakta fayda var.
• Sosun içine haşlanıp püre haline getirilmiş kırmızı biber ekleyerek hem renk hem tad açısından zenginlik katabilirsiniz.
• İçine sarımsak da ekleyebilirsiniz, ama içindeki malzeme miktarı ne kadar az olursa açılınca bozulma ihtimali de o kadar az olacaktır.

Kırmızı Biber Turşusu

Kırmızı biber turşusu çok bilinen ve sık yapılan bir turşudur aslında (her yerde öyle midir bilmiyorum ama en azından Ege'de öyle). Annem de çok sık yapardı, dolapta her daim bulunurdu. Yengemin sofrasında görünce blogda tarifi olmadığı aklıma geldi ve belki birilerinin işine yarar diye yazmak istedim. Közlenmiş kırmızı biberin tadından hoşlananlar bu turşuyu da çok sevecektir. Yapılışı pratik, yaptıktan sonra hemen yenebilmesi de bir diğer artısı. Yemeğe aniden gelen misafirler için hazır bir çeşit aynı zamanda... Haşlayarak, fırınlayarak ve közleyerek yapılan farklı tarifler var, bu annem ve yengemin yaptığı usül. deneyeceklere kolay gelsin...

Malzemeler:

• 1 kilo kırmızı biber
• 1/2 su bardağı zeytinyağı
• 1 çay bardağı sirke
• 5-6 adet sarımsak
• Tuz
• Maydanoz

Yapılışı:

• Biberler ocak üzerinde közlenir, kabukları soyulur, ortadan kesilip çekirdekleri temizlenir. (isteyen fırında da közleyebilir, ben çekirdeklerini çıkarıp fırında közleyerek denedim, sonuç başarılıydı)
• Bir kavanoza bir kat biber bir kat doğranmış ya da ezilmiş sarımsak ve maydanoz olacak şekilde sıralanır. (biberleri ister bütün halde ister irice doğrayarak koyun)
• Üzerine tuz, zeytinyağı ve sirke ile hazırlanan sos dökülür, kavanoz sıkıca kapatılır, birkaç gün içinde yemeye hazır hale gelir. (bozdolabında birkaç ay saklanabilir.)

Not:

• Hazırlanan sos biberlerin üzerini kapatacak şekilde olmalıdır, gerekirse yağ ya da sirke miktarını (damak tadınıza göre) artırabilirsiniz ama su eklemenizi tavsiye etmem illa ki ekleyecekseniz közlenen biberi soyarken çıkan biberin kendi suyu eklenebilir.)

Mor Lahana Salatası/Turşusu

Bir önceki yazıda Melike'nin sofrasından bahsetmiştim. Bu sofradan önce mor lahana turşusunun tarifi geliyor...  Bu pratik lezzeti  turşu olarak da yiyebilirsiniz salatalarınızda da kullanabilirsiniz. Melike'ye tarif için teşekkürler ediyor, sizi tarifle başbaşa bırakıyorum :)

Malzemeler:

• 1 adet orta büyüklükte kırmızı lahana
• 2 adet limon
• 1/2 çay bardağı sirke
• Tuz (yaklaşık 1 tatlı kaşığı)

Yapılışı:

• Lahanalar ince ince doğranır, kapaklı ve cam bir kaba alınır.
• Üzerine 2 adet limonun suyu, 1/2 çay bardağı sirke ve biraz tuz eklenir.
• Karıştırılır ve kapağı kapatılarak buzdolabında en az 5 gün bekletilir.

Notlar:

• Lahanalar yumuşadığında servise hazırdır.
• Buzdolabında 1 ay kadar saklanabilir.
• Tek başına turşu olarak tüketilebileceği gibi yanında havuç, mısır vs ile salatada da sunulabilir.